يمن

جنگ یمن: بحرانی انسانی و سیاسی در خاورمیانه

جنگ داخلی یمن که از سپتامبر ۲۰۱۴ آغاز شده، به یکی از مرگبارترین و طولانی‌ترین بحران‌های انسانی در جهان معاصر تبدیل شده است. این درگیری که با تصرف صنعا (پایتخت) توسط جنبش انصارالله (حوثی‌ها) شروع شد، به سرعت به یک جنگ نیابتی منطقه‌ای بین عربستان سعودی و ایران تبدیل گردید.

ریشه‌های تاریخی (۲۰۱۱-۲۰۱۴)

بحران یمن ریشه در بهار عربی سال ۲۰۱۱ دارد. اعتراضات سراسری علیه حکومت ۳۳ ساله علی عبدالله صالح، او را مجبور به کناره‌گیری کرد و قدرت به عبدربه منصور هادی منتقل شد. با این حال، انتقال سیاسی شکننده بود و نهادهای دولتی تضعیف شدند . جنبش حوثی که پیشتر در حال جنگ با دولت بود، از این خلاء قدرت استفاده کرد و با حمایت نیروهای وفادار به صالح، در سپتامبر ۲۰۱۴ کنترل صنعا را به دست گرفت.

مداخله نظامی ائتلاف عربی (۲۰۱۵)

در مارس ۲۰۱۵، ائتلافی به رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی با هدف بازگرداندن دولت مستعفی هادی، عملیات نظامی «طوفان قاطع» را آغاز کرد. این مداخله، درگیری داخلی را به جنگی منطقه‌ای تبدیل و ویرانی‌های گسترده‌ای ایجاد کرد . از همان ابتدا، حملات هوایی زیرساخت‌های غیرنظامی را هدف قرار داد و بحران عمیق انسانی را رقم زد .

پارگی در ائتلاف و ظهور شورای انتقالی جنوب (۲۰۱۷-۲۰۱۹)

از سال ۲۰۱۷، ائتلاف عربی دچار شکاف عمیقی شد. امارات متحده عربی از تشکیل شورای انتقالی جنوب به رهبری عیدروس الزبیدی حمایت کرد. این شورا که خواستار استقلال جنوب یمن (دولت پیشین یمن جنوبی) بود، در اوت ۲۰۱۹ شهر عدن را از نیروهای دولت مستعفی تصرف کرد و عملاً جبهه جدیدی را در برابر عربستان سعودی گشود.

آتش‌بس سازمان ملل و تلاش‌های صلح (۲۰۲۲-۲۰۲۳)

پس از هشت سال جنگ بی‌نتیجه، سازمان ملل متحد در آوریل ۲۰۲۲ یک آتش‌بس دو ماهه را میان طرفین برقرار کرد که چندین بار تمدید شد. بهبود روابط دیپلماتیک بین ایران و عربستان سعودی در مارس ۲۰۲۳ که با میانجی‌گری چین حاصل شد، امیدها برای صلح را افزایش داد و مذاکرات صلحی فراگیر را ممکن ساخت.

بحران دریای سرخ و منطقه‌ای شدن جنگ (۲۰۲۳-۲۰۲۵)

با شروع جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، حوثی‌ها حملات گسترده‌ای به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و خلیج عدن آغاز کردند و این اقدامات را در حمایت از فلسطینیان اعلام نمودند . این حملات که نقض آشکار حقوق بین‌الملل و جنایت جنگی محسوب می‌شوند، منجر به تشکیل ائتلاف دریایی به رهبری ایالات متحده و حملات تلافی‌جویانه آمریکا و بریتانیا به مواضع حوثی‌ها در ژانویه ۲۰۲۴ گردید.

تشدید خشونت‌ها علیه غیرنظامیان (۲۰۲۵)

سال ۲۰۲۵ شاهد افزایش چشمگیر تلفات غیرنظامیان بود. بر اساس گزارش‌های سازمان ملل، به طور متوسط روزانه یک کودک در یمن کشته یا زخمی می‌شود که نسبت به سال قبل ۷۰٪ افزایش داشته است . حملات هوایی رژیم صهیونیستی در سپتامبر ۲۰۲۵، جان ده‌ها خبرنگار و غیرنظامی را گرفت. همچنین حملات نیروهای شورای انتقالی جنوب در حضرموت که به آوارگی ۳۵۰۰ خانواده منجر شد، جنایت علیه بشریت توصیف گردیده است . گزارش‌ها حاکی از ارتکاب بیش از ۸۰۰۰ تخلف از سوی حوثی‌ها در استان البیضاء طی یک دهه است .

بحران انسانی فاجعه‌بار

سازمان ملل اعلام کرده است که از هر دو زن یمنی، یک نفر در معرض خشونت‌های جنسیتی قرار دارد و کمبود خدمات درمانی باعث شده تا مادران باردار با خطرات جانی مواجه شوند . بر اساس گزارش یونیسف، بیش از ۴.۵ میلیون کودک در یمن از تحصیل بازمانده‌اند . اینک یمن به سه منطقه عملاً مجزا تقسیم شده است: شمال تحت کنترل حوثی‌ها، جنوب تحت سلطه شورای انتقالی جنوب (مورد حمایت امارات) و مناطق مرکزی تحت کنترل دولت مستعفی .