اطلاعات جنگی
12 sectionsتاریخچه جنگها در فلسطین
سرزمین فلسطین از دیرباز شاهد درگیریهای خونین و جنگهای متعددی بوده است. مهمترین جنگهایی که تأثیر مستقیم بر اشغال، آوارگی و جنایات جنگی در فلسطین داشتهاند، عبارتند از:
۱. جنگ ۱۹۴۸ (جنگ اعراب و اسرائیل / نکبه)
زمینه: پس از اعلامیه بالفور (۱۹۱۷) و مهاجرت گسترده یهودیان به فلسطین تحت قیمومیت بریتانیا، تنش بین جوامع عرب و یهود بالا گرفت. در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷، سازمان ملل قطعنامه ۱۸۱ را برای تقسیم فلسطین به دو کشور عرب و یهود تصویب کرد که اعراب آن را نپذیرفتند. در ۱۴ مه ۱۹۴۸، اسرائیل اعلام استقلال کرد و نیروهای مصر، اردن، سوریه، لبنان و عراق وارد فلسطین شدند.
نتایج و جنایات جنگی: این جنگ منجر به نکبه (فاجعه) برای فلسطینیان شد. حدود ۷۵۰,۰۰۰ فلسطینی از خانههای خود آواره شدند و بیش از ۵۰۰ روستا و شهر فلسطینی تخریب گردید. کشتارهایی مانند کشتار دیر یاسین (۹ آوریل ۱۹۴۸) که توسط گروههای صهیونیستی (ارگون و شتيرن) انجام شد، بیش از ۱۰۰ غیرنظامی زن و کودک کشته شدند. همچنین کشتار الطنطوره (۲۲-۲۳ مه ۱۹۴۸) که دهها فلسطینی اعدام شدند. در مجموع، ۱۵,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ فلسطینی کشته و زخمی شدند. اسرائیل ۷۸٪ از فلسطین تاریخی را تصرف کرد و تنها کرانه باختری (تحت کنترل اردن) و نوار غزه (تحت کنترل مصر) باقی ماند.
۲. جنگ ۱۹۵۶ (جنگ سوئز / عملیات کادش)
زمینه: مصر به رهبری جمال عبدالناصر، کانال سوئز را ملیسازی کرد. اسرائیل با همکاری بریتانیا و فرانسه، در ۲۹ اکتبر ۱۹۵۶ به مصر حمله کرد تا تنگه تیران را بازگشایی و تهدیدهای فدائیان فلسطینی از نوار غزه را از بین ببرد.
جنایات جنگی علیه فلسطینیان: اسرائیل در ۲۹ اکتبر ۱۹۵۶، کشتار خانیونس را انجام داد که در آن ۲۷۵ فلسطینی (بیشتر غیرنظامی) در اردوگاه پناهندگان خانیونس کشته شدند. در کشتار رفح نیز ۱۱۱ فلسطینی (از جمله ۴۳ کودک) به ضرب گلوله کشته شدند. اسرائیل با فشار آمریکا و شوروی مجبور به عقبنشینی از صحرای سینا و نوار غزه شد، اما به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل اجازه استقرار داد.
۳. جنگ ۱۹۶۷ (جنگ شش روزه)
زمینه: تنشهای مرزی میان اسرائیل و سوریه، مصر و اردن تشدید شد. ناصر خواهان خروج نیروهای سازمان ملل از صحرای سینا شد و تنگه تیران را بر روی کشتیهای اسرائیلی بست. در ۵ ژوئن ۱۹۶۷، اسرائیل حملات پیشگیرانه هوایی به مصر، اردن، سوریه و عراق آغاز کرد.
نتایج و اشغال جدید: اسرائیل در شش روز، صحرای سینا، نوار غزه، کرانه باختری (از جمله بیتالمقدس شرقی) و بلندیهای جولان را اشغال کرد. حدود ۳۰۰,۰۰۰ فلسطینی دیگر آواره شدند (نکبه دوم). اسرائیل دیوار حائل را بعدها ساخت و شهرکهای غیرقانونی در مناطق اشغالی بنا کرد. در جریان جنگ، کشتار اردوگاه کفرقاسم (در مرز فلسطین اشغالی) در ۱۹۵۶ قبلاً رخ داده بود، اما در این جنگ نیز جنایاتی مانند کشتار کارگران مصری در صحرای سینا رخ داد. قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت خواستار عقبنشینی اسرائیل از سرزمینهای اشغالی شد که تاکنون اجرا نشده است.
۴. جنگ ۱۹۷۳ (جنگ یوم کیپور / رمضان)
زمینه: مصر و سوریه در ۶ اکتبر ۱۹۷۳ (روز یوم کیپور) به منظور بازپسگیری سرزمینهای از دست رفته در ۱۹۶۷، حملات غافلگیرانهای را آغاز کردند.
جنبه فلسطینی: جنگ مستقیماً در داخل فلسطین رخ نداد، اما روحیه مقاومت فلسطین را تقویت کرد و سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) به رهبری یاسر عرفات قدرت سیاسی بیشتری یافت. اسرائیل پس از این جنگ، شهرکسازی در کرانه باختری را تشدید کرد و اقدام به ایجاد شهرکهای متمرکز در نزدیکی بیتالمقدس شرقی نمود. تلفات سنگینی به دو طرف وارد شد و آتشبس با میانجیگری آمریکا برقرار گردید.
۵. جنگ ۱۹۸۲ (جنگ لبنان / عملیات صلح جلیل)
زمینه: اسرائیل با هدف نابودی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) که در لبنان مستقر بود، در ۶ ژوئن ۱۹۸۲ به لبنان حمله کرد. این جنگ که تا سال ۱۹۸۵ ادامه یافت، منجر به محاصره بیروت و اخراج نیروهای ساف از لبنان شد.
جنایات جنگی علیه فلسطینیان و لبنانیها: کشتار صبرا و شتیلا (۱۶-۱۸ سپتامبر ۱۹۸۲) که توسط شبهنظامیان فالانژیست لبنانی متحد اسرائیل انجام شد و ارتش اسرائیل منطقه را محاصره کرده و چراغهای روشنایی شبانه را تأمین نمود. بین ۷۰۰ تا ۳۵۰۰ فلسطینی (بیشتر زن، کودک و سالمند) در این کشتار قتلعام شدند. کمیسیون کهن تحقیق کرد که اسرائیل به طور غیرمستقیم مسئول است و وزیر دفاع وقت، آریل شارون، مجبور به استعفا شد. همچنین بمباران بیمارستانها و مدارس در بیروت و جنوب لبنان از جنایات دیگر بود.
۶. انتفاضه اول (۱۹۸۷-۱۹۹۳)
زمینه: اعتراضات مردمی علیه اشغال و شهرکسازی در کرانه باختری و غزه آغاز شد. این قیام خودجوش با سنگ و کوکتل مولوتوف، منجر به کشته شدن بیش از ۱,۰۰۰ فلسطینی (بیشتر با گلوله زنده) و دهها اسرائیلی شد.
جنایات جنگی: اسرائیل از مهمات جنگی علیه غیرنظامیان استفاده کرد، هزاران فلسطینی را بدون محاکمه زندانی کرد و به شکنجه پرداخت. بستن مدارس و دانشگاهها، تخریب خانهها و اخراج دستهجمعی صورت گرفت. انتفاضه به امضای توافقنامه اسلو (۱۹۹۳) انجامید که تشکیل خودگردان فلسطین را به همراه داشت اما به اشغال پایان نداد.
۷. انتفاضه دوم (۲۰۰۰-۲۰۰۵) - انتفاضه الاقصی
زمینه: به دنبال ورود آریل شارون به محوطه مسجدالاقصی در سپتامبر ۲۰۰۰، اعتراضات گسترده آغاز شد و به سرعت به درگیری مسلحانه تبدیل گردید.
جنایات جنگی: ارتش اسرائیل از هواپیماهای جنگی و هلیکوپترهای آپاچی برای بمباران مناطق مسکونی استفاده کرد. کشتار جنین (آوریل ۲۰۰۲) که در آن ۵۲ فلسطینی (از جمله بسیاری غیرنظامی) در اردوگاه جنین کشته شدند. اسرائیل دیوار حائل را در کرانه باختری ساخت که ۸۵٪ از آن در داخل اراضی اشغالی قرار دارد. بیش از ۳,۰۰۰ فلسطینی و حدود ۱,۰۰۰ اسرائیلی کشته شدند. انتفاضه دوم منجر به خروج یکجانبه اسرائیل از نوار غزه در ۲۰۰۵ شد.
۸. جنگهای مکرر بر نوار غزه (۲۰۰۸ تا کنون)
زمینه: پس از به دست گرفتن کنترل غزه توسط حماس در ۲۰۰۷، اسرائیل محاصره زمینی، هوایی و دریایی غزه را تشدید کرد. این محاصره که تا امروز ادامه دارد، جنایت جنگی علیه ۲ میلیون فلسطینی است.
جنگ ۲۰۰۸-۲۰۰۹ (عملیات سرب گداخته): از ۲۷ دسامبر ۲۰۰۸ تا ۱۸ ژانویه ۲۰۰۹. بیش از ۱,۴۰۰ فلسطینی (بیشتر غیرنظامی) کشته شدند. اسرائیل از فسفر سفید در مناطق مسکونی استفاده کرد. مدارس، بیمارستانها و تأسیسات سازمان ملل بمباران شدند.
جنگ ۲۰۱۲ (ستون دفاعی): ۱۴ تا ۲۱ نوامبر ۲۰۱۲. حدود ۱۷۰ فلسطینی (شامل ۳۰ کودک) کشته شدند.
جنگ ۲۰۱۴ (لبه ستیغ): ۷ ژوئیه تا ۲۶ اوت ۲۰۱۴. بیش از ۲,۱۰۰ فلسطینی (بیش از ۵۰۰ کودک) کشته و بیش از ۱۰,۰۰۰ زخمی شدند. ارتش اسرائیل مدارس سازمان ملل را هدف قرار داد و بیش از ۲۰,۰۰۰ خانه را تخریب کرد. تحقیق سازمان ملل به جنایات جنگی احتمالی هر دو طرف اشاره داشت.
جنگ ۲۰۲۱ (نگهبان دیوارها): ۱۰ تا ۲۱ مه ۲۰۲۱. حدود ۲۶۰ فلسطینی (۶۹ کودک) و ۱۳ اسرائیلی کشته شدند. بمباران برجهای مسکونی و دفتر رسانهای (الجزیره و آسوشیتدپرس) از جنایات جنگی بود.
جنگ ۲۰۲۳-اکنون (طوفان الاقصی / شمشیرهای آهنین): از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا زمان نگارش این متن (مه ۲۰۲۶) ادامه دارد. حمله اولیه حماس به شهرکهای اسرائیلی منجر به کشته شدن حدود ۱,۲۰۰ اسرائیلی (عمدتاً غیرنظامی) و ۲۵۰ گروگان گرفته شد. در پاسخ، اسرائیل وحشیانهترین بمبارانها را بر غزه انجام داد. تا آوریل ۲۰۲۶، بیش از ۳۵,۰۰۰ فلسطینی (۷۰٪ زن و کودک) کشته و بیش از ۸۰,۰۰۰ زخمی شدهاند. بیش از ۱.۹ میلیون نفر آواره شدهاند. زیرساختهای غیرنظامی (بیمارستانها، مدارس، مساجد، کلیساها، دانشگاهها) به طور سیستماتیک تخریب شده است. پرونده اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری به اتهام نسلکشی مطرح است. دادگاه کیفری بینالمللی درخواست بازداشت نتانیاهو و رهبران حماس را صادر کرده است. گرسنگی و کمبود آب و دارو به عنوان سلاح جنگی استفاده میشود.
نتیجهگیری: از سال ۱۹۴۸ تا کنون، فلسطین تحت اشغال، بمباران و محاصره، شاهد دهها هزار شهید غیرنظامی، تخریب گسترده خانهها، آوارگی اجباری، و جنایات جنگی مستند توسط سازمانهای بینالمللی مانند عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و سازمان ملل بوده است.
